Retorica in de journalistiek

Vakbeschrijving Retorica in de journalistiek
Collegejaar: 2014-2015
Studiegidsnummer: 5214VJN10
Docent(en):
  • Prof.dr. J.C. de Jong
Voertaal: Nederlands
Blackboard: Ja
EC: 5
Niveau: 500
Periode: Semester 1, Blok I, II
  • Geen Keuzevak
  • Geen Contractonderwijs
  • Geen Exchange
  • Geen Study Abroad
  • Geen Avondonderwijs
  • Geen A-la-Carte en Aanschuifonderwijs
  • Geen Honours Class

Toegangseisen

Studenten die zijn toegelaten tot de masteropleiding Journalistiek & Nieuwe Media, hebben toegang tot dit vak. (Er worden toelatingsgesprekken georganiseerd om de toelating te stroomlijnen. De data van deze gesprekken worden op de site van de masterspecialisatie bekend gemaakt.
Studenten die toegelaten zijn, dienen zich ook via uSis voor dit vak aan te melden.)

Beschrijving

Een van de belangrijkste doelen van een academische journalistiek-opleiding is dat een journalist aan het eind ervan in staat is grote maatschappelijke kwesties deskundig te analyseren en te beoordelen. In deze masterwerkgroep staat de retorische benadering van de media en de journalistieke producten centraal. Studenten leren persuasieve tendensen en retorische principes binnen journalistieke genres te herkennen en denken na over de technieken die journalisten inzetten om te overtuigen in beeld, geluid en (geschreven) tekst. Ook reflecteren zij op media-ethiek en de vakdiscussies over de grenzen van het journalistieke handelen. Nadat een gezamenlijke basis is verkregen in klassieke en moderne retorica (Leeman & Braet; Aristoteles, Cicero, Quintilianus), worden casussen behandeld van retorische analyse van journalistieke producties: overtuigingskracht op opiniepagina’s, in redactionele commentaren, nieuwsberichten en weblogs en de retoriek in toespraken, boeken en films. Ook worden casussen geanalyseerd om tot reflectie op media-ethiek te komen en de grenzen van persuasie en misleiding te onderzoeken. Uitdrukkelijk wordt ook aandacht besteed aan de visuele vormen van journalistiek en nieuws. Uiteenlopende aspecten van beeldtaal worden geanalyseerd, bijvoorbeeld visuele retoriek van nieuwsfoto’s. In het tweede semester wordt het verwante vak Argumentatie in de journalistiek aangeboden.
Er is een praktische opdracht in het kader van Leidse Stijl die deels door externe mediaprofessionals beoordeeld wordt.

Leerdoelen

Kennis en inzicht
Studenten hebben kennis van en inzicht in de belangrijkste theoretische inzichten op het gebied van (visuele) retorica, voortbouwend op de leerstof zoals die in het bachelorprogramma geesteswetenschappen is aangeboden. Met name in de desbetreffende tutorials (zie aldaar) wordt de behandelde stof dusdanig uitgediept dat studenten in onderzoeksverband een bijdrage leveren aan het ontwikkelen en/of toepassen van theoretische inzichten uit de retorica.
Toepassen kennis en inzicht
Studenten zijn in staat om belangrijke concepten uit de retorica – zoals stock issues, takenleer en delenleer, elocutio- en actioanalyse – toe te passen op teksten en producties uit verschillende media en van verschillende journalistieke genres en in het bijzonder op complexere maatschappelijke discussies in tekst en beeld.
Oordeelsvorming
Studenten kunnen op grond van ethische en logische criteria uit retorica en hun analyses een gefundeerd oordeel formuleren over de effectiviteit van afzonderlijke bijdragen aan deze maatschappelijke discussies.
Communicatie
Studenten zijn in staat om conclusies van hun onderzoek, alsmede de kennis en beweegredenen die hieraan ten grondslag liggen, duidelijk en ondubbelzinnig over te brengen op een publiek van specialisten of niet-specialisten door middel van een nota die de aanzet voor een wetenschappelijk artikel vormt, alsmede een journalistiek artikel (of andersoortige productie) dat in principe publicabel is in een van de officiële Nederlandse media.
Leervaardigheden
Dankzij de opgedane analyse- en schrijfvaardigheden kunnen de studenten in het tutorial en de stage zelfstandig vervolgonderzoek verrichten.

Rooster

Het rooster is vanaf 1 juni beschikbaar op de website

Onderwijsvorm

  • Werkcollege
  • Beperkte praktijkopdracht

Studielast

De totale studielast voor de cursus is 140 uur / 5 ec

  • colleges: 10 × 2 uur = 20 u
  • bestuderen literatuur 320 pp à 7 pp/ u = 44 u
  • Leidse Stijl-opdracht 24 u
  • tussentijdse opdrachten ter voorbereiding op het college 8 × 1u = 8;
  • extra voorbereiding schriftelijk tentamen (ex reeds bestudeerde literatuur!) 18u;
  • eindwerkstuk (retorische analyse) 26 u

Toetsing

  1. Individueel: schriftelijk tentamen over de in de colleges behandelde literatuur


    1. In duo’s: Analyseopdracht
    2. Leidse Stijl (duo)

De onderdelen wegen als volgt voor het eindcijfer: tentamen 40%; analyseopdracht 40%; Leidse stijlopdracht 20%. De eerste twee onderdelen kunnen eenmaal herkanst worden. Bij tweede inlevering van de analyseopdracht is het maximumcijfer een 6. Dat geldt dus niet voor herkansing tentamen. Bij herkansing geldt niet het hoogste, maar het laatst behaalde cijfer. Het vak is afgerond als het gewogen gemiddelde volgens de voornoemde verdeelsleutel 5,5 of hoger is (wordt een 6). Overige cijfers worden normaal afgerond op één decimaal. Als het totale eindcijfer na herkansing(en) nog onvoldoende is (5,4 of lager), moet het hele vak opnieuw gevolgd worden in het volgende jaar.
Let op: voor tentamens moet u zich inschrijven via Usis.

Deelname aan alle bijeenkomsten van deze cursus is verplicht; bij zwaarwegende redenen is het mogelijk, na voorafgaand overleg met en na toestemming van de docent, één bijeenkomst te missen. Wie twee keer afwezig is moet in overleg met de docent een aanvullende opdracht vragen. Drie keer afwezig zijn betekent uitsluiting van de werkgroep.

Blackboard

Via Blackboard worden studenten op de hoogte gehouden van lopende zaken en ontvangen ze specifieke informatie over onderdelen van de cursus.

Literatuur

Aanschaffen:

  • Braet, A. Retorische kritiek. Den Haag: Sdu Uitgevers. 2007 (Boek aanschaffen)
  • Broek, Jos van den, Koetsenruijter, Willem, Jong, Jaap de , Smit, Laetitia (2010). Beeldtaal, Perspectieven voor makers en gebruikers. Den Haag: Boom Onderwijs. (Boek wordt ook in andere vakken gebruikt: aanschaffen)

Een keuze uit (wordt tijdens college bekend gemaakt & uitgereikt):

  • Andeweg, B. & De Jong, J. (2004): De eerste minuten, Attentum, benevolum en docilem parare in de inleidingen van toespraken. Den Haag: Sdu Uitgevers. 7-83, 229-231. (Blackboard)
  • Broersma, M. (2010) ‘Journalism as Performative Discourse: The Importance of Form and Style in Journalism’, in V. Rupar (ed.) Journalism and Meaning-Making: Reading the Newspaper. Cresskill, NJ: Hampton Press.
  • De Jong, J.C. en B.A. Andeweg e.a. (2005) De speeches van BZK. Een retorische tekstanalyse van zestien speeches. [interne publicatie Universiteit Leiden] 2-22, 57-63, 79-84.
  • Dijk, T.A. van (Red.) (2011). Discourse Studies. A multidisciplinary introduction. Los Angeles, etc.: Sage. [hieruit enkele passages]
  • Max, D.T. ‘The 2,988 Words that changed a Presidency’
  • Pander Maat, H.L.W. (2007). How promotional language in press releases is dealt with by journalists: genre-mixing or genre conflict? Journal of Business Communication, 44(1), 59-95.

Aanmelden

Inschrijven via uSis is verplicht. Bij problemen kan men het secretariaat raadplegen; tel. 071 5272144 of mail: ma-mediastudies@hum.leidenuniv.nl..

Contact

Onderwijsadministratie Media Studies, P.N. van Eyckhof 4, kamer 102C. Tel. 071 5272144; mail: ma-mediastudies@hum.leidenuniv.nl.: ma-mediastudies@hum.leidenuniv.nl.

Studiecoördinator: Mevr. S.J. de Kok, MA, P.N. van Eyckhof 3, room 1.01b.

Talen