Rechtseconomie t.b.v. criminologie

Vakbeschrijving Rechtseconomie t.b.v. criminologie
Collegejaar: 2018-2019
Studiegidsnummer: 22044416
Docent(en):
  • Drs. B.L. Terpstra
  • Dr. K. Fairley
Voertaal: Nederlands
Blackboard: Ja
EC: 5
Niveau: 200
Periode: Semester 2, Blok IV
  • Geen Keuzevak
  • Wel Contractonderwijs
  • Geen Exchange
  • Geen Study Abroad
  • Geen Avondonderwijs
  • Geen A-la-Carte en Aanschuifonderwijs
  • Geen Honours Class

Toegangseisen

Geen.

Beschrijving

Behalve de criminologie houdt ook de rechtseconomie zich intensief bezig met vraagstukken van criminaliteit en criminaliteitsbestrijding. De twee benaderingen hebben zich in de afgelopen decennia redelijk los van elkaar ontwikkeld. Dat heeft voor een deel een historische reden. Criminologen en economen hebben nu eenmaal een andere wetenschappelijke achtergrond. Maar er is ook een verschil in invalshoek. Economen zijn sterk beleidsgericht en denken in termen van maatschappelijke welvaart. In hun benadering zijn de kosten van criminaliteitsbestrijding gerechtvaardigd als daar meer dan voldoende baten, in de vorm van een reductie van de maatschappelijke schade vanwege criminaliteit, tegenover staan. Dat veronderstelt weer dat de omvang van de criminaliteit in voldoende mate reageert op de instrumenten van het criminaliteitsbeleid. Om die reden zijn economen mede geïnteresseerd in een verklaring van crimineel gedrag, waarbij ze zich in eerste instantie laten leiden door de traditionele rationele-keuzetheorie van hun eigen discipline.
Er is dan ook meer dan voldoende reden om studenten criminologie kennis te laten maken met de economie van misdaad en straf. Het geeft hun toegang tot een omvangrijke en relevante literatuur over vraagstukken van criminaliteit en criminaliteitsbestrijding. En het biedt een voedingsbodem om de twee disciplines in de toekomst naar elkaar toe te laten groeien.

In het vak komen verschillende thema's aan de orde. In de eerste plaats wordt bekeken hoe de rationele-keuzetheorie in de rechtseconomie wordt toegepast. Deze theorie biedt een specifieke verklaring voor crimineel gedrag, waarin ruimte is voor zulke uiteenlopende factoren als gelegenheid, opbrengsten en kosten van een delict strafrisico, wroeging en sociale controle. Aansluitend wordt nagegaan of deze verklaring van crimineel gedrag steun vindt in empirisch economisch onderzoek.
In de tweede plaats wordt stilgestaan bij de ontwikkeling van een efficiënt criminaliteitsbeleid. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan het empirische ketenmodel voor de strafrechtelijke keten in Nederland, PMJ, en aan de toepassing van maatschappelijke kosten-batenanalyse op het terrein van de criminaliteitsbestrijding.

Dit vak maakt deel uit van de leerlijnen:

  1. Ontwikkeling en verklaring van criminaliteit
  2. Recht, Beleid & Organisatie

Leerdoelen

Na afronding van het vak heeft u de volgende kwalificaties verworven:

  • U heeft inzicht in de economische visie op de rationele-keuzetheorie. U kunt aangeven hoe de eerste economische toepassing van deze theorie op de problematiek van de strafrechtelijke handhaving door Becker zich heeft ontwikkeld tot een algemene theorie van crimineel gedrag, waarin naast het strafrisico ook aandacht is voor de gelegenheid, voor de opbrengsten en kosten van het plegen van een delict, en voor wroeging en sociale controle.
  • U kent de basisprincipes van de lineaire regressieanalyse en kunt aangeven waarom deze techniek zo’n belangrijke rol speelt in het empirisch economisch onderzoek. U kunt tevens aangeven onder welke omstandigheden de uitkomsten kritisch bezien moeten worden.
  • U heeft kennis van de belangrijkste resultaten van het empirisch economisch onderzoek ten aanzien van de verklaring van crimineel gedrag en de effectiviteit van de instrumenten van de strafrechtelijke handhaving.
  • U beheerst de basisprincipes van de efficiënte inrichting van de strafrechtelijke handhaving à la Becker en kunt deze toepassen in eenvoudige casus. U kunt tevens aangeven op welke veronderstellingen deze basisprincipes zijn gebaseerd en wat afwijkingen van deze veronderstellingen betekenen voor de efficiënte inrichting van de strafrechtelijke handhaving.
  • U heeft kennis van de basisprincipes van de speltheorie en kunt deze toepassen in eenvoudige casus op het terrein van de criminaliteit en de criminaliteitsbestrijding.
  • U heeft kennis van de basisprincipes van het Prognosemodel Justitiële Ketens van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
  • U heeft kennis van de basisprincipes van de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) en kunt deze toepassen in eenvoudige casus.
  • U heeft kennis van de verschillende waarderingsmethodes voor materiële en immateriële kosten en baten en kunt aangeven wat de voor- en nadelen zijn van deze methodes.
  • U heeft kennis van een aantal concrete toepassingen van maatschappelijke kosten-batenanalyse op het gebied van de criminaliteitsbestrijding.

Rooster

Beschikbaar via de website.

Onderwijsvorm

Hoorcolleges

  • Aantal à 2 uur: 5
  • Namen docenten: drs. B.L. Terpstra
  • Vereiste voorbereiding door studenten: Het doornemen van de opgegeven literatuur, volgens het rooster in het werkboek en op Blackboard.

Werkgroepen

  • Aantal à 2 uur: 5
  • Namen docenten: drs. B.L. Terpstra
  • Vereiste voorbereiding door studenten: Het maken van de opgaven en casus uit het werkboek, volgens het rooster in het werkboek en op Blackboard.

Toetsing

Toetsvorm(en)

  • Schriftelijk tentamen aan de hand van open vragen: 3 uur
  • Nabespreking: 2 uur

Regeling herkansen voldoendes
Op dit vak is de regeling herkansen voldoendes van toepassing (artikel 4.1.8.1 e.v. OER) voor zover dit vak onderdeel uitmaakt van het verplicht curriculum van de opleiding (d.w.z. geen vrije keuzevak). Studenten die bij de eerste kans een voldoende eindcijfer hebben behaald, kunnen onder bepaalde voorwaarden het schriftelijke (eind)tentamen opnieuw afleggen. Raadpleeg hiervoor het OIC.

Inleverprocedures
Geen.

Examenstof
Tot de examenstof behoort de verplichte literatuur, het werkboek en hetgeen behandeld is tijdens hoorcollege, werkgroep en tijdens eventuele andere onderwijsvormen.

Blackboard

Bij dit vak wordt gebruik gemaakt van Blackboard.

Literatuur

Verplicht studiemateriaal

Literatuur:

  • B.C.J. van Velthoven, Economie van misdaad en straf, Den Haag: Boom Lemma, 2e druk, 2017.
  • enkele aanvullende artikelen, zie Blackboard.

Werkboek:
Werkboek Rechtseconomie t.b.v. opleiding Criminologie, zie Blackboard.

Reader:
Geen.

Aanmelden

De aanmelding verloopt via uSis.

Contact

  • Vakcoördinator: drs B.L. Terpstra;
  • Werkadres: Kamerlingh Onnes Gebouw, Steenschuur 25, 2311 ES Leiden, kamer A2.63;
  • Telefoon: 071 – 527 7855;
  • E-mail: b.l.terpstra@law.leidenuniv.nl
  • Spreekuur: Op afspraak, te maken via bovenstaand e-mailadres

Instituut/afdeling

  • Instituut: Fiscale en Economische Vakken
  • Afdeling: Economie
  • Kamernummer secretariaat: B 207
  • Openingstijden: Dagelijks van 9.00 – 12.00 uur
  • Telefoon secretariaat: 071 – 527 7756/ 1571
  • E-mail: economie@law.leidenuniv.nl

Contractonderwijs

Belangstellenden die deze cursus in het kader van contractonderwijs willen volgen (met tentamen), kunnen meer informatie vinden over kosten, inschrijving, voorwaarden, etc. op de website van Juridisch PAO. Let op dat er wel voldaan moet worden aan de toegangseisen.

Talen